رای دهی تا انتخاب

با توجه به اینکه جامعه ایران به سمت برگزاری دو انتخابات ریاست جمهوری و شورای شهر پیش می رود و طبیعتا فضای سیاسی کشور متاثر از مسایل پیرامون آن خواهد شد به نظر می رسد که رویکرد انتخاب عمومی و اقتصاد سیاسی به مساله رای برای مخاطبین جذاب باشد چرا که بتواند از زاویه نگاه جدید تری را به موضوع ایجاد کند.در زیز به اختصار به این مقوله می پردازم:
یکی از مهمترین فرض های رویکرد اتخاب عمومی این است که انسانها در عرصه سیاست همان قدر به دنبال نفع شخصی هستند که در فعالیتهای روزانه و تجاری خود.لذا مبنای کلیه مفروض ها و تحلیل ها نفع طلبی شخصی انسانها قرار داده شده.این فرض در مورد کلیه دست اندر کاران عرصه سیاست به طور یکسان صادق است. از اواسط دهه پنجاه میلادی برخی از نظریه پردازان حوزه انتخاب متوجه این مساله شدند که اگر فرض نفع طلبی را برای رای دهندگان قایل شویم آنها نباید در انتخابات شرکت کنند اما در عمل دیده می شود که میلیون ها نفر در اتخابات شرکت می کنند دلیل وقوع این پارادوکس چیست؟برای رفع این تناقض راه حل های پیشنهادی متفاوتی مطرح گردیده است
:1 )برای رفع یا باید فرض اساسی اینکه انسان ها در همه تصمیم های سیاسی از جمله تصمیم رای دهی عقلایی رفتار می کنند دست برداشت یا باید فرض نفع طلبی را کنار گذاشت ویا نهایتا اینکه شرایط حاکم بر فضای رای دهی را چنان باز تعریف کرد که رای دادن انتخابی عقلایی باشد.برخی برای رفع این پارادوکس یاد شده چنین عنوان کرده اند که نفس عمل رای دهی برای افراد دارای مطلوبیت است زیرا ادای یک فریضه شهروندی و بروز یک رفتار اجتماعی است.
مطلوبیتی که انسانها از انجام این عمل کسب  می کند می تواند آنقدر زیاد باشد که بر هزینه های رفتار رای دهی غالب آیدفارغ از اینکه نتیجه رای دهی چه باشد ویا امید و انتظاری که از نتیجه رای دهی عملا چقدر گردد.گرچه می توان تا حدودی این توجیه را پذیرفت ولی باید توجه داشت که این توضیح به نحوی غیر مستقیم کاربرد منطق اقتصادی در تحلیل رای دهی را زیر سئوال میبرد وبه کنار می گذارد.با چنین روشی می توان مفهوم و محاسبه اقتصادی دیگری را نیز مخدوش کرد.
2 )راه حل دیگری که عرضه شده آن است که منطق اقتصادی برای ارزیابی رای دهی را نباید بر این اساس مبتنی کرد یک رای دهنده به بررسی این مساله می پردازد که اگر رای دهد چیزی نصیبش می شود و اگر رای ندهد چه چیز دیگری به دست می آورد بلکه هر کس با خود می اندیشد که اگر رای بدهد (در دو حالت اعم از اینکه کاندید مورد نظرش رای بیاورد یا نه) چه چیزی از دست می دهد و اگر رای ندهد از چه چیز محروم می شود این مساله را می توان با ماتریس زیر نشان داد:رای دهنده دو انتخاب دارد:
1)رای دادن 2)رای ندادن الف)نتیجه انتخابات فارغ از تاثیر رای فرد رای دهنده باشد
 ب)رای فرد تاثیر قاطعی داشته باشد و پیروزی را به ارمغان آورد حال در هر وضعیت نتیجه رای دهنده کسب خواهد کرد را درج می کنیم.
اگر رای فرد در نتیجه آرا تاثیری نداشته باشد تنها هزینه شرکت در اتخابات را متحمل می شود وبه این اندازه پشیمان می شود اما اگر رای دهد و نتیجه مطلوب وی کسب شود میزان پشیمانی اش صفر خواهد بود.اگر رای ندهد و بفهمد که شرکت او در انتخابات بی تاثیر بوده پشیمانی نخواهد شد  اما اگر بفهمد که رای او می توانسته در انتخابات تاثیر گذار باشد و رای نداده است میزان ضرر و پشیمان اش معادل با منفعت ناشی از پیروزی خواهد بود. نقدی که بر این تحلیل وارد است آن است که انسانها معمولا بر اساس این استراتژی عمل نمی کنند اگر انسانها واقعا این منطق تصمیم گیری را انتخاب می کردند باید همیشه محتاطانه عمل می کردند.

3) توجیه دیگری که برای رای دهی اریه میشود آن است که عمل رای دهی بیش از آنکه  معطوف به کسب نتایج مطلوبی برای رای دهنده باشد عمل سمبلیک است منظور این است که رای دهندگان با عمل رای دادن خود می خواهند حمایت خود را  ار یک فرد یا یک ایده را ابراز و از نظر و عقیده خود  احساس خشنودی می کنند.به عبارت دیگر همه ما انسانها از کسانی که با همفکر باشند و به نفع ما گام بردارند خوشمان می آید حال ما در انتخابات شرکت میکنیم تا به کسی رای دهیم که فکر میکنیم قصد دارد پس از انتخاب در جهت خواست و منافع ما اقدام کند در اینصورت عمل رای دادن معنایی چون تشکر کردن از کاندید حامی ما و اظهار موضع خواهد داشت,و عملی معطوف به کسب فایده نخواهد بود.موضوع رای دهندگی یکی از موضوعات بسیار جذاب و در عین حال مناقشه انگیز در حوزه انتخاب عمومی و اقتصاد سیاسی است و تحقیقات وسیعی در مورد آن صورت می گیرد.

امروزه محققان بسیاری تلاش می کنند با بهره مندی از تکنیکهای آماری و همچنین نتایج قابل اعتماد به دست آمده از انتخاب و انگیزه ها و علل شرکت در انتخابات را درک کنند و  با استفاده از آن بتوانند فرضیه فوق را آزمون کرده و سهم هر کدام را در توضیح رای دهندگی مشخص کنند .طبیعی است که محصول مستقیم این تحقیقات به دست آمدن قدرت پیش بینی انتخابات است.

مبتنی بر کتاب:

muller,dennis.c-public choice3  university press 2003

برچسب‌ها: چرخک, امیر زیدی نژاد, لرستانک, رای